PHÂN TÍCH ỨNG DỤNG GIS VÀ VIỄN THÁM TRONG THAY ĐỔI THẢM PHỦ RỪNG DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ TỰ NHIÊN, KINH TẾ VÀ XÃ HỘI - Hoài, Cao Thị (TẠP CHÍ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP, 2024)
Bài viết này tổng hợp và phân tích các công trình nghiên cứu về ứng dụng công nghệ GIS và viễn thám trong việc theo dõi và phân tích thay đổi thảm phủ sử dụng đất (LULCC), quản lý tài nguyên rừng và mối quan hệ giữa thay đổi tài nguyên rừng với các nhân tố tự nhiên - kinh tế - xã hội. Tổng quan từ 79 tài liệu trong và ngoài nước cho thấy, các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào phân tích LULCC theo giai đoạn và ít khám phá sâu vào tác động tổng hợp của các nhân tố tự nhiên, kinh tế và xã hội. Bài viết mở rộng phạm vi nghiên cứu bằng cách đánh giá các nghiên cứu liên quan đến tác động của những nhân tố này đối với thay đổi thảm phủ rừng, chỉ ra các thách thức liên quan không chỉ xuất phát từ các yếu tố tự nhiên mà còn từ ảnh hưởng lớn của các yếu tố kinh tế và xã hội. Về phương pháp các nghiên cứu trên toàn cầu đã sử dụng công nghệ viễn thám và GIS để xem xét tác động của các nhân tố tự nhiên, kinh tế và xã hội đến LULCC, dựa trên phương pháp hồi quy tuyến tính, trong khi đó chỉ một số ít đã áp dụng mô hình phương trình cấu trúc (Strutural Equation Modeling) với một vài nhân tố được xác định một cách chủ quan để phân tích định lượng mối quan hệ nhân quả này. Tại Việt Nam, nghiên cứu về tác động của các nhân tố tự nhiên, kinh tế và xã hội đến thay đổi thảm phủ rừng sử dụng công nghệ viễn thám và GIS còn hạn chế, thường tập trung vào phân tích riêng lẻ các nhân tố hoặc kết hợp một vài nhân tố, với phương pháp chính là hồi quy tuyến tính hoặc logistic. Việc tổng quan các ứng dụng này nhằm làm cơ sở để vận dụng phối hợp không chỉ phân tích định lượng và không gian LULCC mà còn chỉ ra tiềm năng ứng dụng phân tích này trong mối tương quan với các yếu tố kinh tế - xã hội.