NHẬN THỨC CỦA NGƯỜI TRỒNG RỪNG VỀ SUY THOÁI ĐẤT RỪNG TRỒNG KEO LAI (Acacia mangium × A. auriculiformis) TẠI MỘT SỐ TỈNH MIỀN TRUNG VIỆT NAM - Đặng Thịnh Triều; Phan Minh, Quang; Vũ Tiến, Lâm; Dương Quang, Trung; Đào Trung , Đức; Nguyễn Thị Thùy, Dương; Mai Thị, Linh; Vo Dai, Nguyen; Trần Anh, Hải (TẠP CHÍ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP, 2025)
Hiện nay, đất nói chung và đất rừng trồng sản xuất ở nước ta đang ngày càng suy thoái nghiêm trọng. Tuy nhiên, vấn đề nhận biết nguyên nhân của suy thoái đất chưa được hiểu một cách đúng đắn và đầy đủ. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá nhận thức của người trồng rừng về nguyên nhân và biểu hiện suy thoái đất rừng trồng keo lai tại một số tỉnh miền Trung Việt Nam. Trong nghiên cứu này, cách tiếp cận đa chiều được áp dụng, trong đó dữ liệu được thu thập có hệ thống thông qua các phương pháp phỏng vấn và thảo luận. Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phương pháp thống kê mô tả. Kết quả nghiên cứu cho thấy: trong số 105 người được phỏng vấn, có (1) 92,4% số người xác nhận đất rừng trồng đã bị suy thoái, trong đó 59,8% đánh giá ở mức trung bình; 28,9% ở mức nhẹ và 11,3% ở mức nặng. (2) Nguyên nhân suy thoái được ghi nhận từ cả yếu tố tự nhiên và con người. Yếu tố tự nhiên gồm biến đổi khí hậu dẫn đến mưa, bão, lũ lụt bất thường; lượng mưa lớn và tập trung trong thời gian ngắn; địa hình chia cắt và độ dốc lớn là những tác nhân chủ yếu. Yếu tố do con người bao gồm: trồng thuần loài keo lai qua nhiều luân kỳ liên tiếp; xử lý thực bì bằng phương pháp đốt; chu kỳ kinh doanh ngắn; khai thác trắng; tận thu hoặc lấy ra khỏi rừng phụ phẩm khai thác và mở đường vận xuất là những tác nhân chính. (3) Biểu hiện của suy thoái đất được người dân nhận biết gồm: Năng suất rừng giảm so với chu kỳ trước (91,8%); đất khô cứng, bạc màu, không tơi xốp (71,2%); đất nhanh bị khô sau khi mưa (69,1); tầng đất mặt ít mùn (48,5%); mặt đất bị xói mòn, tạo rãnh (46,4%). Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt trong nhận thức của người trồng rừng về vấn đề suy thoái đất. Điều này cho thấy cần thiết phải có các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức và hiểu biết của người dân, góp phần kiểm soát, ngăn ngừa suy thoái đất, đồng thời duy trì và cải thiện năng suất rừng trồng sản xuất theo hướng bền vững.